W ostatnich latach coraz więcej naszej aktywności przenosi się do świata cyfrowego. Korzystamy z komputerów, smartfonów lub tabletów oraz przechowujemy ważne dane w formie elektronicznej. Wraz z rozwojem technologii rośnie liczba zagrożeń, a złośliwe oprogramowanie staje się coraz bardziej zaawansowane. Jednym z najpowszechniejszych z nich jest ransomware (ang. ransom – okup, ang. software – oprogramowanie), czyli złośliwe oprogramowanie blokujące lub szyfrujące dostęp do danych lub systemu w celu wymuszenia okupu za odzyskanie dostępu do danych. Ataki tego typu dotykają zarówno osoby prywatne, jak i firmy, czy instytucje publiczne.
Czym jest ransomware i jak działa?
Ransomware to rodzaj złośliwego oprogramowania, który po przedostaniu się na nasze urządzenie blokuje (często szyfrując) dostęp do naszych danych lub, rzadziej, do całego systemu operacyjnego. Zaszyfrowanych w ten sposób danych przeważnie nie da się odzyskać ręcznie. Cyberprzestępcy często żądają zapłaty za odszyfrowanie danych. Należy jednak pamiętać, że opłacenie okupu nie zawsze daje 100% gwarancji, że dane uda się odzyskać.
Najczęstszym źródłem infekcji są:
- zainfekowane załączniki przesłane pocztą e-mail,
- pliki pobrane z nieznanych źródeł,
- publiczne sieci internetowe.
Jak przebiega ransomware?
Tutaj przedstawiono krok po kroku czynności hakera i dostępne oprogramowanie, za darmo!
Rodzaje ransomware
Ransomware, podobnie jak każde inne złośliwe oprogramowanie, ma swoje rodzaje. Każdy rodzaj ma charakterystyczne cechy, od których zależy jego szkodliwość.
Crypto ransomware
Jest to najczęściej spotykana odmiana ransomware. Polega na zaszyfrowaniu danych użytkownika (np. zdjęcia, dokumenty, bazy danych), których nie da się odzyskać bez specjalnego klucza.
Scareware
Scareware wyświetla komunikaty z fałszywą informacją o wykryciu wirusów oraz nakłania użytkownika do zapłaty w celu ich usunięcia.
Leakware lub Doxware
Cyberprzestępcy kradną poufne dane i grożą ich upublicznieniem w internecie, jeśli okup nie zostanie zapłacony.
Zagrożenia wynikające z ataku ransomware
Utrata reputacji i zaufania do firmy
Wyciek danych klientów lub pracowników może doprowadzić do utraty reputacji oraz zaufania do firmy.
Straty finansowe
Oprócz zapłaty okupu, użytkownik będzie zmuszony do zapłaty za naprawę swojego urządzenia, lub za odzyskanie danych.
Utrata dostępu do danych
Zaszyfrowane dane mogą zostać zablokowane lub usunięte na zawsze, jeśli użytkownik nie posiada kopii zapasowej.
Jak zapobiegać atakom ransomware?
Nie klikaj podejrzanych linków
Podejrzane linki mogą doprowadzić do pobrania złośliwego oprogramowania na nasze urządzenie. Wykrywać phishing możesz w sposób bezpieczny nauczyć się w 10 przypadkach/zadaniach poprzez stronę www.test.cyber3.pl
Uważaj na pobierane pliki
Pobieraj oprogramowanie tylko z zaufanych źródeł.
Korzystaj z programów antywirusowych
Dobre oprogramowanie zabezpieczające może wykryć i zablokować zagrożenie, zanim wyrządzi szkody.
Aktualizuj oprogramowanie
Regularne aktualizacje systemu i programów pomagają eliminować luki bezpieczeństwa wykorzystywane przez cyberprzestępców.
Twórz kopie zapasowe
Regularne tworzenie kopii zapasowych pozwala odzyskać dane bez konieczności płacenia okupu.
Ataki ransomware w Polsce
Tabela przedstawia przykłady incydentów związanych z cyberbezpieczeństwem, które miały miejsce w Polsce w latach 2025–2026. Zestawienie pokazuje, że ataki typu ransomware dotykają zarówno instytucji publicznych, jak i infrastruktury krytycznej, takiej jak jednostki medyczne, urzędy czy stacje uzdatniania wody. Warto zauważyć, że zagrożenia te nie są ograniczone do jednego regionu, lecz występują w różnych częściach kraju – od dużych miast, takich jak Kraków czy Szczecin, po mniejsze miejscowości.
| Lp. | Miasto | Jednostka | Kiedy |
| 1 | Kraków | Szpital MSWiA | 8.03.2025 |
| 2. | Żory | Powiatowy Urząd Pracy | 2025 |
| 3. | Bartoszyce | PUP | 2025 |
| 4. | Wadowice | Urząd Miasta | 6 października 2025 |
| 5. | Nowa Szarzyna | Urząd Miasta i Gminy | 2025 |
| 6. | Pisz | Starostwo Powiatowe | 2025 |
| 7. | Szczytno | stacja uzdatniania wody (SUW) | Maj 2025 |
| 8. | Chodaczów | Oczyszczalnia ścieków | Październik 2025 |
| 9. | Tolkmicko / Małdyty / Sieraków | kilka stacji wodociągowych | Luty 2025 |
| 10. | Szczecin | Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Zespolony w Szczecinie | 8.03.2026 |
| 11. | Wszystkie jednostki | Bonifraterskie Centrum Medyczne | 13.03.2026 |
| 12. | Racibórz | Centrum Medyczne „Eskulap” | 26.03.2026 |
| 13 | Czarniecka Góra | Świętokrzyskie Centrum Rehabilitacji | 31.03.2026 |
Podsumowanie
Ransomware jest jednym z najpowszechniejszych zagrożeń w cyberprzestrzeni. Może prowadzić do utraty danych, poważnych strat finansowych oraz problemów organizacyjnych. Dlatego tak ważne jest stosowanie oraz odświeżanie sobie podstawowych zasad bezpieczeństwa oraz regularne tworzenie kopii zapasowych.
Świadome korzystanie z technologii i ostrożność w sieci pozwalają znacząco zmniejszyć ryzyko stania się ofiarą tego typu ataku.
Autor: Stanisław Dworak
Warto przeczytać:
Jakie są programy na podniesienie bezpieczeństwa w JST?
-> Samorządy
-> Wodociągi
-> Szpitale
-> Rząd
Jakie wybrać szkolenia w zakresie cyberbezpieczeństwa? Stacjonarnie czy online?
PESEL – dana osobowa wrażliwa czy zwykła?
Cyberflashing – czym jest i jak się przed tym chronić?
(Cyber)Bezpieczna szkoła. Jak tam w szkole z bezpieczeństwem informacji i danych osobowych?
Spoofing – czym jest i jak się przed nim chronić?
Najczęstsze błędy prowadzące do wycieku danych
Niebezpieczny kanał zgłoszeniowy. Jaki kanał dla sygnalistów jest bezpieczny?
Wzmacnianie poziomu cyberbezpieczeństwa na przykładzie szpitala we Wrześni
Więcej poziomów bezpieczeństwa. Czym jest wieloskładnikowe uwierzytelnienie?
Nowelizacja UoKSC (NIS-2). Pełnomocnik ds. bezpieczeństwa informacji – jego zadania w podmiocie kluczowym i ważnym
Sztuczna inteligencja a ochrona prywatności użytkowników