CZYM JEST HEJT?

Hejt to celowe, agresywne i obraźliwe działanie w Internecie, które uderza w konkretną osobę lub grupę przy użyciu słów, obrazów oraz technologii. Nie ogranicza się tylko do tekstowych komentarzy. To każde zachowanie w sieci, które ma na celu poniżenie, ośmieszenie, zastraszenie lub zniszczenie czyjegoś wizerunku.

Przykładowe formy hejtu:

  • cyberbulling – uporczywe, celowe i powtarzające się nękanie, zastraszanie lub wyśmiewanie konkretnej osoby przy użyciu, np. portali społecznościowych, komunikatorów, SMS-ów.
  • cyberstalking – uporczywe śledzenie, osaczanie i kontrolowanie ofiary w sieci.
  • flaming – gwałtowna, wulgarna kłótnia na forum lub czacie, mająca na celu obrażenie rozmówcy.
  • doxxing – wyszukiwanie i publiczne udostępnianie prywatnych danych ofiary (np. adresu domowego, numeru telefonu, miejsca pracy) bez jej zgody w celu wywołania nękania w świecie realnym.
  • trolling – celowe prowokowanie i ośmieszanie innych użytkowników dla własnej rozrywki.
  • shaming (np. body shaming) – publiczne zawstydzanie i krytykowanie kogoś, najczęściej ze względu na wygląd lub zachowanie.
  • kradzież tożsamości – zakładanie fałszywych profili przy użyciu zdjęć i danych ofiary, aby ją skompromitować.
  • happy slapping – celowe sprowokowanie lub nagłe zaatakowanie (np. pobicie lub spoliczkowanie) przypadkowej osoby i nagraniu tego zdarzenia, aby upublicznić materiał w sieci.
  • mowa nienawiści (Hate speech) – agresywne ataki wymierzone w całe grupy z powodu rasy, religii czy orientacji.
  • ostracyzm – celowe ignorowanie, usuwanie lub blokowanie danej osoby z grup rówieśniczych w sieci (wykluczenie).

Skutki hejtu

Hejt niesie za sobą poważne i długofalowe konsekwencje, które bezpośrednio uderzają w zdrowie psychiczne i fizyczne, relacje społeczne oraz pozycję prawną sprawcy. Ataki nienawiści mogą prowadzić do ciężkich zaburzeń, a w skrajnych przypadkach nawet wywoływać myśli samobójcze.

Najpoważniejsze skutki hejtu obejmują:

  • spadek poczucia własnej wartości: ofiary hejtu tracą pewność siebie i zaczynają wierzyć w negatywne opinie.
  • zaburzenia nastroju i emocji: agresja słowna wywołuje silny stres, stany lękowe oraz objawy depresyjne.
  • izolacja społeczna: osoby nękane często wycofują się z życia towarzyskiego i relacji z bliskimi, czując wstyd oraz bezradność.
  • problemy psychosomatyczne: długotrwały stres prowadzi do bezsenności, zaburzeń odżywiania oraz ciągłego poczucia zagrożenia.
  • trudności w edukacji i pracy: obniżona koncentracja i ciągłe napięcie przekładają się na gorsze wyniki w nauce lub spadek produktywności zawodowej.
  • zniszczenie reputacji: Fałszywe plotki i materiały deepfake mogą trwale zniszczyć wizerunek ofiary.

Hejt to nie tylko kwestia moralna: to często przestępstwo!

Odpowiedzialność karna grozi za:

  • Zniesławienie/Pomówienie (art. 212 KK) – Rozpowszechnianie kłamstw i plotek, które mogą poniżyć kogoś w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania. Grozi za to do roku więzienia.
  • Znieważenie (art. 216 KK) – Używanie wulgaryzmów, wyzywanie, ośmieszanie i bezpośrednie uderzanie w czyjąś godność. Grozi za to grzywna, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do 1 roku.
  • Groźby karalne (art. 190 KK) – Kierowanie wobec innych osób zapowiedzi popełnienia przestępstwa, które wywołują u ofiary obawę, że zostaną spełnione (np. pisanie komentarzy typu „zabiję cię”). Grozi za to do 2 lat więzienia.
  • Mowa nienawiści (art. 256 i 257 KK) – Publiczne znieważanie lub nawoływanie do nienawiści wobec konkretnej grupy osób z powodu ich rasy, narodowości, wyznania czy bezwyznaniowości. Grozi za to do 3 lat więzienia.

Odpowiedzialność cywilna obejmuje naruszenie dóbr osobistych (art. 23-24 kodeksu cywilnego). Ofiara może żądać:

  • zadośćuczynienia finansowego – zapłata określonej sumy pieniędzy bezpośrednio dla ofiary za doznaną krzywdę.
  • odszkodowania – rekompensata za realne straty finansowe (np. utrata klientów przez fałszywe opinie).
  • usunięcia skutków naruszenia – najczęściej w formie publicznych przeprosin.
  • zaniechania działań – usunięcie obraźliwych wpisów, zdjęć, filmów czy materiałów deepfake.

Skuteczna obrona przed hejtem

Jeśli stałeś się ofiarą hejtu, kieruj się tymi zasadami:

  • Nigdy nie odpowiadaj agresją na agresję.
  • Skorzystaj z funkcji „zablokuj” lub „zgłoś” na danym profilu społecznościowym.
  • Poinformuj rodzinę lub bliskie zaufane osoby – nie bój się prosić o pomoc!
  • Jeżeli sprawa wyczerpuje znamiona przestępstwa:
    • zabezpiecz dowody, np. zrób zrzut ekranu (screenshot), aby była widoczna pełna treść, data i godzina;
    • koniecznie skopiuj i zapisz adres URL (link) do profilu sprawcy oraz konkretnego obraźliwego wpisu – sama nazwa użytkownika może okazać się niewystarczająca, gdyż profil można łatwo usunąć lub zmienić nazwę;
    • powiadom organy ścigania (Policję, Prokuraturę).

Zadbaj o większą prywatność w sieci

  • Warto przełącz swoje profile na prywatne, aby móc kontrolować kto widzi twoje publikacje.
  • Niektóre platformy (np. Instagram, TikTok) umożliwiają funkcję wyłączenia komentarzy, bądź ukrywanie komentarzy zawierających obraźliwe treści.

Wspieraj osoby dotknięte hejtem

  • Napisz pozytywny komentarz jako przeciwwagę hejtu.
  • Napisz wiadomość prywatną do skrzywdzonej osoby.
  • Jeżeli masz kontakt z osobą pokrzywdzoną – porozmawiaj i pociesz ją w realu.

Skorzystaj z profesjonalnej pomocy bezpłatnie!

Shareting – zjawisko, które może prowadzić do hejtu

Publikując zdjęcia i filmy swoich dzieci w sieci (tzw. sharenting), nieświadomie dostarczasz materiału, który rówieśnicy lub cyberprzestępcy mogą wykorzystać do tworzenia memów, przeróbek i nękania w późniejszych latach życia dziecka.

Zanim wrzucisz kolejny post – pomyśl, czy to zdjęcie nie zawstydzi Twojego dziecka w przyszłości. Zastanów się, czy zdjęcie nie narusza prywatności członków Twojej rodziny i nie naraża Twojego dziecka na brutalny hejt. Dowiedz się więcej o sharentingu i zagrożeniach z nim związanych w artykule na naszym blogu.

Autorka: Wiktoria Płodzień

To może Cię zainteresować: